# Chess-Uno kuralları (prototip, “açık kart” sürümü)

Chess-Uno, bir satranç tahtasını bir kart destesiyle birleştiren bir düellodur. Oyuncular **elinde hiç kart tutmaz**: her turun başında oyuncu bir kart çeker, kartı açar ve kartın etkisi hemen uygulanır. Aşağıdaki kurallar, oyun motorunun birebir uyguladığı kurallardır. **[deneysel]** olarak işaretlenen kurallar prototip varsayımlarıdır: değerleri yapılandırmada (`RulesConfig`) tutulur ve her oyunun başında sabitlenir.

## 1. Hazırlık

- Standart satranç tahtası, klasik başlangıç dizilişi. Özel bir oyunu oluşturan oyuncu Beyazla oynar; hızlı eşleşmede ve bilgisayara karşı ordu kurayla belirlenir (bilgisayara karşı oynarken seçilebilir de).
- **104 kartlık** tam deste: dört rengin (kırmızı, mavi, yeşil, sarı) her biri için 1’den 9’a kadar her değerden iki kart, iki “Pas”, iki “Ters Dön”, iki “+2”; ayrıca dört Joker ve dört “+4”. Her kartın benzersiz bir kimliği vardır. 0 kartı yoktur.
- Bir oyunda kullanılan deste **ayarlara göre filtrelenir**: en yüksek sayı kartı (`maxCardNumber`, varsayılan 5, 1 ile 9 arası; 5 seçilince 6–9 arası kartlar çıkarılır) ve Jokerlerin dahil olup olmadığı (`includeJokers`).
- Deste, sunucuda kriptografik rastgelelikle karıştırılır. Destedeki kartların sırası oyunculara asla gönderilmez.

## 2. Bir turun işleyişi

Tur, hamle sırası olan orduya aittir. Bu orduyu yöneten oyuncu turu başlatır. Aşamalar:

1. **Tur başı**, ardından **kart çekme**: oyuncu otomatik olarak destenin en üstündeki kartı çeker ve herkese **açar** (çekilen kart, herhangi bir bildirimden önce kaydedilir).
2. **Anında etki**: kartın etkisi hemen uygulanır (bkz. bölüm 4). +2 veya +4 kartında, hamlelerden önce bir **piyon yerleştirme** aşaması gelir.
3. **Hamleler**: kartın verdiği sayıda hamle.
4. **Tur sonu**: hamle sırası diğer orduya geçer. Açılan kart, **onu çeken oyuncunun** ıskartasına gider.

Yasal hamlesi olmayan bir oyuncu da kartını açar ve etkisini uygular, ardından turu biter.

## 3. Deste ve ıskartalar

- Her oyuncunun **kendi ıskartası** vardır: çektiği kartlar burada görünür.
- Deste bittiğinde iki ıskarta birlikte karıştırılarak yeni bir deste oluşturulur.
- Deste ve ıskartaların hepsi boşsa oyuncu kart çekmez ve normal bir hamle oynar.

## 4. Kartların etkileri

| Kart | Etki |
| --- | --- |
| Sayı 1–9 | Oynayan oyuncu **sayı kadar hamle** oynar (bir seri). |
| Pas | Oynayan oyuncu hamle yapmadan **sırasını kaybeder**: rakip hemen bir kart çeker ve oynar. |
| +2 | Oyuncu **alınmış piyonlarından 2’sini geri alır** (`plus2Pawns`) ve tahtaya geri koyar, ardından 1 hamle oynar (`movesAfterRecovery`) **[deneysel]**. |
| +4 | Aynısı, **4 piyonla** (`plus4Pawns`). |
| Ters Dön | **Tahta ters döner**: Beyazla oynayan Siyah olur, Siyahla oynayan Beyaz. Diziliş değişmez. Oynayan oyuncu turuna **yeni ordusuyla** devam eder (1 hamle) **[deneysel]**. Pürist modunda, şah altındayken çekilirse hamle sırasını doğrudan rakibe verir (bölüm 5). |
| Joker | Oyuncu **1 hamle** oynar ve **taşlarından herhangi biri** **vezir gibi** hareket edebilir (düz veya çapraz, ilk engele kadar, taş alma dahil). Normal hamleler de mümkündür. Son yataya ulaşan piyon terfi eder; piyon kendi ilk yatayına geri gidemez **[deneysel]**. |

Seri kuralları (birden fazla hamle):

- Mümkün bir hamle varsa ilk hamle zorunludur; oyuncu ardından istediği an **seriyi bitirebilir**.
- Aynı taş birkaç kez oynanabilir. Hamleler arasında kart çekilmez.
- Yapılabilecek hamle kalmazsa seri durur.
- Şah Avı modunda şahın alınması oyunu hemen bitirir; Pürist modunda şah çekmek seriyi bitirir.

Piyon geri alma (+2 / +4):

- Yalnızca rakip tarafından **gerçekten alınmış** piyonlar geri alınır (hiçbir zaman alınan sayıdan fazlası değil).
- Kareleri oyuncu seçer, **yalnızca kendi başlangıç yatayındaki boş kareler arasından** (Beyaz için 2., Siyah için 7. yatay): asla başka bir yataya değil. En fazla o yataydaki boş kare sayısı kadar piyon geri konur.
- Alınmış piyon yoksa ya da başlangıç yatayı doluysa kart yalnızca 1 normal hamle verir; alınmış piyonlar sonraki bir +2 veya +4 için yedekte kalır.
- Pürist modunda, geri konan bir piyon rakip şaha şah çekerse, şah çekmenin bir seriyi bitirmesi gibi **tur hemen biter**: henüz konmamış piyonlar yedekte kalır ve kartın hamleleri oynanmaz. Şahı hâlâ şah altında olan oyuncu, şahı savuşturmak için devam eder. Şah Avı modunda, geri konan bir piyon rakip şahı alabiliyorsa, hamleler başlar başlamaz otomatik alma uygulanır.

Ters Dön: oyuncuların elinde kart olmadığından yalnızca ordular değiş tokuş edilir. Ters Dön, geçerken alma hakkı vermez ve bu hakkı uzatmaz.

## 5. Oyun modları: Pürist ve Şah Avı

Mod oyundan önce seçilir (özel oyun, dereceli sıra veya bilgisayara karşı oyun) ve oyun boyunca sabit kalır. Elo puanı iki mod için ortaktır; dereceli sıra yalnızca aynı modu seçen oyuncuları eşleştirir.

### Pürist modu

Satranç kuralları, kartlara uyarlanarak uygulanır:

- **Hiçbir hamle oyuncunun kendi şahını şah altında bırakamaz**: açmazdaki bir taş şahının hattını terk edemez, şah asla tehdit altındaki bir kareye gitmez (dolayısıyla korunan bir taşı alamaz) ve iki şah asla yan yana duramaz. Bu kural Joker’in “vezir” hamleleri için de geçerlidir.
- **Şah asla alınmaz.**
- **Şah çekmek seriyi bitirir**: bir hamle — veya geri konan bir piyon — rakip şaha şah çektiği anda sıra rakibe geçer ve rakip buna karşılık verebilmelidir. Kendi şahına çekilen şahı savuşturmak dışında, rakibin şahına şah çekilmişken hiç kimse oynamaz.
- **Şah altındayken çekilen Ters Dön**: orduların değişmesiyle şah rakibe geçer (artık tehdit altında olan onun şahıdır). Bu yüzden tur, hamle yapılmadan hemen biter: rakip kart çeker ve şahı savuşturmak zorundadır, aksi halde şah mat olur.
- **Şah mat**: bir oyuncunun hamle sırası geldiğinde (kartını çektikten sonra), şahı şah altındaysa ve kartının izin verdiği hiçbir hamle şahı savuşturamıyorsa, oyuncu mat olur ve oyunu kaybeder. Kart önemlidir: bir Joker ya da geri alınan piyonlar (+2, +4), basit bir hamlenin sunamayacağı bir savunma imkânı sunabilir.
- **Şah altındayken pas geçilmez**: şahı şah altındayken çekilen bir Pas, şahı savuşturmak için 1 hamle sayılır. Aynı şekilde, yapılandırma piyon geri almadan sonra hiç hamle vermiyorsa (`movesAfterRecovery` 0 ise) ve geri konan piyonlar şahı savuşturmuyorsa, oyuncu şahı savuşturmak için 1 hamle oynar.
- **Rok**: klasik kurallar; şah altındayken, tehdit altındaki bir kareden geçerek veya böyle bir kareye rok yapılamaz.
- Şah altında olmayan ama izin verilen hiçbir hamlesi bulunmayan oyuncunun turu basitçe sona erer.

### Şah Avı modu

Chess-Uno’nun orijinal kuralları. **Rakip şahı alarak** kazanırsın.

- Şahını tehdit altındaki bir karede bırakabilir, şahını açığa çıkarabilir, “açmazdaki” bir taşı oynatabilir veya şahları yan yana koyabilirsin. Şaha yönelik bir tehdide karşılık vermek zorunlu değildir: saldırı yalnızca bir bilgidir, hiçbir hamleyi engellemez.
- **Şah**: bir şah tehdit altına girdiğinde iki oyuncuya da “Şah!” gösterilir ve şahın karesi vurgulanır. İlgili oyuncu, turunun kartıyla şahı savuşturabilir.
- **Otomatik alma**: hamle sırası sendeyken (kartını çektikten sonra ya da hamle serin sırasında) hamlelerinden biri rakip şahı alabiliyorsa, oyun hemen durur ve almayı oynamana gerek kalmadan kazanırsın. Kartın sana hiç hamle vermiyorsa (bir Pas), şah o turu atlatır.
- Şahın alınması oyunu hemen bitirir ve kalan hamlelerden önce gelir. Son yatayda şahı alan bir piyon terfi taşı seçmez: oyun bitmiştir. Galibiyet, kazanan ordunun **o anki sahibine** verilir (Ters Dön’den sonra önemlidir).
- **Rok**: klasik koşullar (şah ve kale hiç oynamamış, aradaki kareler boş); tehdit altındaki bir kareden, böyle bir kareden geçerek veya böyle bir kareye rok yapılabilir.

### İki modda da

- Taşların hareketleri, engeller, taş almalar ve terfiler satrançtaki gibidir.
- **Geçerken alma**: iki kare ilerleyen bir piyondan sonra alma, yalnızca rakip ordunun hemen bir sonraki hamlesinde mümkündür. Başka herhangi bir hamle, tamamen atlanan bir tur ya da aynı ordunun ek bir hamlesi (seri) bu hakkı ortadan kaldırır.

## 6. Seri freni **[deneysel]**

`stopComboOnKingThreat = true` ayarı varsayılan olarak açıktır ve Şah Avı modunda değiştirilebilir (Pürist modunda şah çekmek seriyi her zaman bitirir). Açıkken, bir serinin son olmayan her hamlesinden sonra rakip şah tehdit altındaysa seri durur ve sıra diğer orduya geçer. Tehdit, yalnızca tahtadaki hamlelere ve engellere göre belirlenir. Bu ayar oyundan önce kapatılabilir; oyun boyunca sabit kalır.

## 7. Beraberlik, terk ve bağlantı kopması

- Klasik otomatik beraberlikler (konum tekrarı, yetersiz materyal, 50 hamle kuralı) devre dışıdır.
- İki oyuncunun anlaştığı beraberlik; terk; **art arda 10 tur boyunca hiçbir taş oynamazsa** beraberlik **[deneysel]** (eşik `drawAfterTurnsWithoutMove`, gerçekten oynanan her hamleyle sıfırlanır).
- **Bağlantı kopması**: insanlar arasındaki bir oyunda bağlantısı kopan oyuncunun yeniden bağlanmak için bir süresi vardır (sunucu ayarı, varsayılan 60 sn, oyunun kurallarında gösterilir). Bu süre içinde geri dönmezse hükmen kaybeder. Bu süre yalnızca sunucunun belleğinde tutulur: bir çökme veya yeniden başlatma asla hükmen yenilgiye yol açmaz, oyun kaydedilmiş durumundan devam eder. Bilgisayara karşı bir oyuna hiçbir süre sınırı olmadan devam edilebilir.
- Yeniden bağlanmak veya sayfayı yenilemek asla yeni bir kart çekilmesine yol açmaz: kabul edilen her komuttan sonra oyunun tüm durumu kaydedilir.

## 8. Oyuncuların gördükleri

Herkes şunları görür: tahta, turun açılan kartı, deste (kart sayısı), her oyuncunun ıskartası, her ordunun geri alınabilecek alınmış piyonları, yönetilen ordular, bekleyen etkiler, hamle yapma sırası olan oyuncu, kalan hamleler, herkese açık oyun kaydı ve bağlantı durumları. Destenin sırası ve sunucunun rastgelelik verisi asla gönderilmez. Bilgisayar da yalnızca bu aynı bilgileri alır.

## 9. Sıralama

- Yalnızca **iki hesap arasında** biten oyunlar derecelidir; iki modda da ve ortak bir puanla. Bilgisayara karşı oyunlar sayılmaz.
- **Elo** puanı: başlangıçta 1000; daha yüksek puanlı bir oyuncuya karşı galibiyet daha çok puan kazandırır. Yeni bir oyuncuyu hızla doğru yere yerleştirmek için ilk 10 oyun daha fazla etki eder (K = 40, ardından 24).
- Ligler: 🥉 Bronz, 🥈 Gümüş (950+), 🥇 Altın (1050+), 🏆 Platin (1200+), 💎 Elmas (1400+).
- Terk ve hükmen yenilgiler mağlubiyet sayılır; beraberlik iki oyuncunun puanını birbirine yaklaştırır.
- Her oyuncu çifti için birebir karşılaşma geçmişi (galibiyetler, mağlubiyetler, beraberlikler, son form) herkese açıktır.

## 10. Ayarlanabilir parametreler (varsayılan değerler)

| Ayar | Varsayılan | Amaç |
| --- | --- | --- |
| `gameMode` | `capture` | oyun modu: `purist` (Pürist) veya `capture` (Şah Avı) |
| `maxCardNumber` | 5 | destedeki en yüksek sayı kartı (1 ile 9 arası) |
| `includeJokers` | true | Jokerler dahil |
| `plus2Pawns` / `plus4Pawns` | 2 / 4 | geri alınan piyonlar |
| `movesAfterRecovery` | 1 | geri almadan sonraki hamleler |
| `stopComboOnKingThreat` | true | seri freni |
| `drawAfterTurnsWithoutMove` | 10 | hareketsizlikten beraberlik |
| `reconnectGraceMs` | 60000 | yeniden bağlanma süresi (sunucu) |
